ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Our goal is to work with readers to identify relevant issues and scientific and then to explain them in clear and concise English and Burmese in a timely fashion.  Additional readings and links will be given for readers wishing to expand their knowledge on the concept.

ပတ္၀န္းက်င္ထိမ္းသိမ္းေရးသမား (environmentalist) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Monday, 12 September 2011 23:41

ပတ္၀န္းက်င္ကိုသန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း၊က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ လံုျခံဳေစလိုျပီးပတ္၀န္းက်င္ ကိုပိုမိုေကာင္းမြန္ေစရန္ႏွင့္ပတ္၀န္းက်င္

ပ်က္ဆီးမႈမ်ားမွကာကြယ္ရန္ၾကိဳးပမ္းေနသူ။

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
ေဂဟစနစ္ (ecosystem) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Monday, 12 September 2011 23:40
ေနရာေဒသတခုအတြင္းရွိသက္ရွိအားလံုးႏွင့္သူတို႔ေနထိုင္ေသာပတ္၀န္းက်င္၏ဆက္စပ္ေနမႈ

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
မ်ိဳးစိပ္မ်ား (species) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Monday, 12 September 2011 23:36

သိပၸံပညာရွင္မ်ားမွသက္ရွိအားလံုးကိုခြဲျခားထားေသာအုပ္စုမ်ားထဲမွတစ္စု

 

မွတ္စု။မ်ိဳးစိပ္တူေသာအုပ္စုမ်ားမွသတၱ၀ါမ်ားသည္အတူမ်ိဳးပြားႏိုင္သည္။အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္သူတို႔တြင္တူညီေသာအ ေျခခံလကၡဏာမ်ား

ရွိေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေပသည္။ပတ္၀န္းက်င္ထိမ္းသိမ္းေရးသမားမ်ားသည္မ်ိဳးစိပ္မ်ားကိုအမ်ိဳးမ်ိဳးသတ္မွတ္ထားေပသည္။

• ေဒသခံမ်ိဳးစိပ္မ်ား-ေနရာေဒသတခုတြင္အျမဲေနလွ်င္

• တင္သြင္းေသာမ်ိဳးစိပ္မ်ား-လူမ်ားကေနရာတခုသို႔သယ္ေဆာင္လာလွ်င္

• အဓိကမ်ိဳးစိပ္မ်ား-ေဒသ၏ေဂဟစနစ္အတြက္အေရးပါလွ်င္

• ေဖာ္ညႊန္းမ်ိဳးစိပ္မ်ား-အေစာဦးေျပာင္းလဲျခင္းလကၡဏာမ်ားျပသလွ်င္

• လမ္းသစ္ေဖာ္ေဆာင္ေသာမ်ိဳးစိပ္မ်ား-အေတာ္ၾကီးပ်က္စီးခဲ့ေသာေနရာသို႔ပထမဆံုးျပန္လာလွ်င္

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
ကြဲျပားေသာဇီ၀မ်ိဳးစိပ္မ်ား(Biodiversity) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Monday, 12 September 2011 23:28

မ်ားစြာေသာအပင္၊အင္းဆက္မ်ားႏွင့္တိရိစာၦန္မ်ိဳးစိပ္မ်ား

 

မွတ္္စု။ပတ္၀န္းက်င္ထိမ္းသိမ္းေရးသမားမ်ားသည္ကမာၻေပၚရွိအပင္ႏွင့္သတၱ၀ါမ်ား၏ကြဲျပားေသာဇီ၀မ်ိဳးစိပ္မ်ားကိုထိမ္း သိမ္းရန္ၾကိဳးပမ္းေနၾကသည္။

သူတို႔၏ယံုၾကည္ခ်က္အရယခုအခါကမာၻေပၚတြင္ကြဲျပားေသာမ်ိဳးစိပ္ေပါင္း၁၀,၀၀၀,၀၀၀ ေက်ာ္ရွိေပသည္။ထိုအထဲမွမ်ိဳးစိပ္ ၁,၀၀၀,၀၀၀ ကိုသာ

ကၽြႏု္ပ္တို႔သိရွိထားေပသည္။ကြဲျပားေသာဇီ၀မ်ိဳးစိပ္မ်ားသည္မိုးသစ္ ေတာမ်ားႏွင့္သႏာၱေက်ာက္တန္းမ်ားတြင္ေပါမ်ားေပသည္။ ဥပမာအားျဖင့္

သႏာၱေက်ာက္တန္းတခုတြင္ကြဲျပားေသာမ်ိဳးစိပ္ သံုးေထာင္ေက်ာ္ရွိေပသည္။ သို႔ေသာ္လည္းလူအမ်ားလုပ္ေဆာင္ေနၾကေသာအရာအေတာ္မ်ားမ်ား

သည္ထိုဇီ၀မ်ိဳးစိပ္မ်ားကို ဖ်က္ဆီးေနေပသည္။ အမဲလိုက္ျခင္း၊သစ္ေတာျပံဳးတီးျခင္း၊ေရလႊမ္းမိုးျခင္းႏွင့္ေလထုညစ္ညမ္းျခင္းမ်ားသည္ ဌက္မ်ား၊

အင္းဆက္မ်ား၊ငါးမ်ား၊အပင္မ်ား၊တိရိစာၦန္မ်ားႏွင့္အျခားသက္ရွိမ်ားကိုမ်ိဳးတံုးေပ်ာက္ကြယ္သြားေစသည္။

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
လူ႔အခြင့္အေရးသက္ေရာက္မႈအားတိုင္းတာျခင္း (Human Rights Impact Assessment, HRIA) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Monday, 12 September 2011 23:24

ေပၚလစီမ်ားႏွင့္လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားသည္ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရွိလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာအေျခအေနတရပ္အေပၚေကာင္းက်ိဳးေရာ၊ဆိုးက်ိဳးပါသက္ေရာက္မႈ

ရွိသည္။ မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစကာမူလူ႔အခြင့္အေရးအေပၚသက္ေရာက္ရန္မရည္ရြယ္ေသာ ကုမၸဏီမ်ား၏စီးပြားေရးလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားသည္ပင္

သက္ေရာက္မႈမ်ားရွိသည္။ဥပမာအားျဖင့္အလုပ္သမာမ်ား၏အေျခအေနမ်ား(သို႔)ခြဲျခားဆက္ဆံေရးေပၚလစီမ်ားျဖစ္သည္။HRIAသည္တစ္ႏိုင္ငံလံုး

၊ေဒသတြင္း၊ရပ္ရြာတြင္း(သို႔)ပေရာဂ်က္အေျခခ်ေသာေနရာမ်ားတြင္အစိုးရ၏ေပၚလစီမ်ား၊လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား(ဖြံ႕ျဖိဳးေရးဆိုင္ရာပေရာဂ်က္မ်ား၊စီး

ပြားေရးအစီအမံမ်ား)ႏွင့္လက္ရွိျဖစ္ပြားေနေသာအေျခအေနမ်ား(လုပ္သားမ်ားအားႏွိမ့္ခ်ဆက္ဆံျခင္း)၏လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားအေပၚသက္ေရာက္မႈမ်ား

အားတိုင္းတာသည္။HRIAကို“ႏိုင္ငံေတာ္မွခ်မွတ္ထားေသာဥပေဒမ်ား(လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကိုသီအိုရီျဖင့္သာ)ႏွင့္ႏိုင္ငံ အတြင္းရွိတဦးခ်င္း၊အုပ္စုမ်ားႏွင့္ေဒသအားလံုး၏ထိုအခြင့္အေရးမ်ားက်င့္သံုးႏိုင္စြမ္း(လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကိုလက္ေတြ႕ က်င့္သံုးျခင္း)ၾကားရွိကြာဟမႈကိုတိုင္းတာေသာျဖစ္စဥ္တခုအျဖစ္”လည္းရႈျမင္ႏိုင္ေပသည္။HRIAသည္လူ႔အခြင့္အေရးေပၚလစီမ်ား၊က်င့္သံုးမႈမ်ား၏ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွာရန္စမွတ္ျဖစ္ျပီးဒီမိုကေရစီက်က်ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာရန္ကူညီေပးသည္။လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားအေပၚသက္ေရာက္မႈအားတိုင္းတာျခင္းသည္လူ႔အခြင့္အေရးစံသက္မွတ္္ခ်က္မ်ားကိုလက္ေတြ႔က်ေသာ၊လုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္းရွိေသာရည္မွန္းခ်က္မ်ားအျဖစ္ကူးေျပာင္းရန္ကူညီျပီးလူ႔အခြင့္အေရးမ်ားအားနားလည္လာေစရန္တိုက္ရိုက္ကူညီေပးသည္။

မူရင္း - Aim for human rights Human rights impact assessment. http://www.aimforhumanrights.org/themes/human-rights-impact-assessment/ (23 May 2011). and Human Rights Impact Resource Centre (HRIRC), Introduction to Human Rights Impact Assessment. http://www.humanrightsimpact.org/introduction-to-hria/hria-tutorial/introduction/ (23 May 2011).
 
တာ၀န္ခံႏိုင္မႈ (Accountability) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Friday, 12 August 2011 11:53

စီမံကိန္းကိုတာ၀န္ယူသူတစ္ဦးက မည္ကဲ့သို႔နွင့္ ဘာေၾကာင့္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ ခဲ့သည္ကို ရွင္းျပရန္တာ၀န္ခံႏိုင္မႈ

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
မသမာမႈ (Corruption) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Friday, 12 August 2011 11:49

အက်ိဳးအျမတ္ရရန္အတြက္ သို႔မဟုတ္ တခုခုကို တရားမ၀င္လုပ္ခြင့္ရရန္အတြက္ သို႔မဟုတ္ သစၥာေဖာက္ရန္အတြက္ အာဏာ သုိ႔မဟုတ္ ေငြကိုအသံုးျပဳျခင္း။

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိျခင္း (Transparency) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Friday, 12 August 2011 11:49

ဘာျဖစ္ေနသည္ကို လူအေယာက္စီတိုင္းသိရွိသည့္ လုပ္ကုိင္နည္းမ်ား

(မွတ္ခ်က္ - ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိျခင္း သည္ မသမာမႈ ျဖစ္ရန္ခက္ခဲေစသည္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းႀကီးမ်ား၊ အစိုးရမ်ားႏွင့္ ဘဏ္မ်ားသည္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိၾကပါ။)

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
ႀကိဳတင္ညွိႏိႈင္းထားေသာ(ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္)သေဘာတူညီမႈ (Free and Prior Informed Consent, FPIC) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Friday, 12 August 2011 11:48

သင္သည္ သတင္းအခ်က္အလက္ မ်ားႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး သင့္အတြက္ သုိ႔မဟုတ္ သင္တာ၀န္ယူရသည့္လူတစ္ေယာက္အတြက္ မွ်တၿပီးမွန္ကန္သည့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရသည့္အခါ၊ ကိစၥတစ္ခုကို သေဘာတူညီမႈယူရျခင္း သို႔မဟုတ္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း (မွတ္ခ်က္ - လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ႀကိဳတင္သေဘာတူညီမႈကို အသံုးျပဳေလ့ရွိသည္၊ လြတ္လပ္စြာႀကိဳတင္ညွိႏိႈင္းထားေသာႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ သေဘာတူညီမႈ Free and Prior Informed Consent (FPIC) )

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
ေရရွည္တည္တ့ံခိုင္ၿမဲေသာဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္း (Sustainable Development) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Friday, 12 August 2011 11:47

အနာဂတ္တြင္ မည္သည့္အရာကိုမွ် မထိခိုက္ေစဘဲ လူတို႔၏ဘ၀ကို ကူညီေပးသည့္ အရင္းအျမစ္မ်ားကို အသံုးျပဳျခင္း (မွတ္ခ်က္ - ‘ေရရွည္တည္တ့ံ ခိုင္ၿမဲေသာဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္း’ သည္ အဓိပၸာယ္ရွိၿပီး အသံုးအမ်ားဆံုးျဖစ္သည္။ ၁၉၈၇တြင္ ကုလသမဂၢ (UN) က ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိေသာ ကၽြႏ္ုပ္တို႔အနာဂတ္အေၾကာင္းကို အစီရင္ခံစာေပးပို႔သည္မွာ ေရရွည္တည္တ့ံ ခိုင္ၿမဲေသာ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး လုပ္ငန္းသည္ ယခုလူသားမ်ားလိုအပ္ခ်က္နွင့္ အနာဂတ္တြင္ လိုအပ္မည့္ အရာမ်ားကို အလားအလာေကာင္းမ်ား ေပးႏိုင္သည္။ သုိ႔ေသာ္ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သူမ်ားက ဤအလားအလာေကာင္းသည္ အနာဂတ္အတြက္မေကာင္းႏိုင္ဟု သတိေပးထားသည္ - ဥပမာ ကမၻာ့ဘဏ္ (World Bank) ကေဆာက္လုပ္ခဲ့ေသာ ပတ္မြန္ဆည္ (Pak Mun Dam) သည္သစ္ေတာမ်ား၊ ေျမႀကီးႏွင့္ ျမစ္မ်ားစသည့္ အရင္းအျမစ္မ်ားကို ဖ်က္စီးခဲ့သည္။ အနာဂတ္အတြက္ မစဥ္းစားခင္ကပင္၊ ယခုတြင္ ကမာၻေပၚရွိလူအားလံုးနီးပါးကို ဒုကၡေရာက္ေစသည့္ အတြက္ ေရရွည္တည္တံ့ခို္င္ၿမဲျခင္းမဟုတ္ပါ။

ေရရွည္တည္တ့ံခိုင္ၿမဲေသာ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းသည္ စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးမႈလုပ္ငန္းနွင့္ ကြဲျပားမႈရွိရမည္။ ျပန္လည္အသံုးျပဳ၍မရေသာ သုိ႔မဟုတ္ ျပန္လည္အစားထိုး၍မရေသာ သဘာ၀အရင္းအျမစ္မ်ားကို အသံုးမျပဳရပါ။ ေရရွည္ေျမဆီလႊာျပဳန္းတီးမႈ၊ ေရႏွင့္ေလထုညစ္ညမ္းမႈမ်ားလည္း မျဖစ္ေစရပါ။ လူသားအားလံုးနွင့္ ျပည္သူမ်ားအားလံုးအတြက္ အက်ိဳးရလဒ္မွာ မွ်တမႈွ ရွိရမည္။ လူသားမ်ား ကုိယ့္ျပႆနာကို ကိုယ္တိုင္ေျဖရွင္းရန္ႏွင့္ ဘ၀တိုုးတက္မႈအတြက္ သင္ယူရန္ ကူညီေပးရမည္။

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
ျပန္လည္အသံုးမျပဳႏိုင္ျခင္း (Non-renewable) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Friday, 12 August 2011 11:47

ျပန္လည္အသံုးမျပဳႏိုင္သည့္ ပစၥည္းမ်ားသည္ တခါသံုးၿပီးသည္ႏွင့္ တစ္သက္လံုးထပ္ၿပီး အသံုးျပဳလို႔မရေတာ့ပါ။

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
ျပည့္မခန္းအရင္းအျမစ္ (Renewable Resource) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Friday, 12 August 2011 11:41
ေနေရာင္ျခည္ကဲ့သို႔ေသာ သဘာ၀မွရရွိျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ျပန္လည္တိုးပြားလာႏိုင္ၿပီး ကၽြႏ္ုပ္တို႔အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပန္လည္အသံုးျပဳႏိုင္ၿပီး - ျပန္လည္အသံုးမျပဳႏိုင္သည့္ အရင္းအျမစ္ ၏ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္သည္။

မူရင္း - Kupczyk-Romanczuk, G. Environment Words: A dictionary in Plain English, Images Asia.

 
ကမာၻႀကီးပူေႏြးလာမႈ (Global Warming) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Friday, 08 April 2011 10:14
ကမာၻႀကီးပူေႏြးလာမႈဆိုသည္မွာ ေယဘူယ်အားျဖင့္ ကမာ႕ၻအပူခ်ိန္ျမင့္တက္လာမႈကိုဆိုလိုေပသည္။ ထိုျမင့္ တတ္လာမႈေၾကာင့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚလာရေပသည္။ ပို၍ပူေႏြးလာေသာကမာၻေျမတြင္ မိုးရြာသြန္းမႈပံုစံ မ်ားေျပာင္းလဲလာျခင္း၊ ပင္လယ္ေရျမင့္တတ္လာျခင္းနွင့္ အပင္မ်ား၊ေတာရုိင္းတိရိစာၦန္မ်ားႏွင့္ လူမ်ားအေပၚ ႀကီးစြာ ေသာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေစနိုင္ေပသည္။ ေျမနိမ့္ေဒသနိုင္ငံအမ်ားစုသည္ ပင္လယ္ေရျမင့္တတ္လာ မႈေၾကာင့္ ဧရိယာအက်ယ္္အဝန္းပို၍ေသးငယ္သြား နိုင္ေပသည္။ တခ်ိဳ႕ေသာ ကၽြန္းငယ္ေလးမ်ားသည္ ေရေအာက္သို႔နစ္ျမွပ္သြား နိုင္ေပသည္။ ထို႔ျပင္ပို၍ပူေႏြးလာေသာနိုင္ငံမ်ားတြင္ ငွက္ဖ်ားကဲ့သို႕ေသာ အဖ်ားေရာဂါမ်ားေပၚေပါက္လာႏိုင္ေပသည္။ ယေန႔အခါတြင္ ကမာၻႀကီးမွာ ပို၍ပူေႏြးလာေနေပသည္။ သိပၸံပညာရွင္ မ်ားက 1850 ခုႏွစ္စက္မႈေတာ္လွန္ေရးမွစ၍ ကမၻာ႔အပူခ်ိန္သည္ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ ၀.၇၆ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္ခန္႔တိုးပြားလာသည္ဟု ခန္႔မွန္းၾကေပသည္။
"Climate", World Meteorological Organization, accessed 22 March 2011, http://www.wmo.int/youth/climate_en.html.
 
ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္း (Climate Change) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Tuesday, 22 March 2011 14:41
ရာသီဥတုဆုိသည္မွာ ပွ်မ္းမွ်ျခင္းအားျဖင့္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာျဖစ္ေပၚေျပာင္းလဲေနတတ္ေသာ မိုးေလ၀သအျဖစ္အပ်က္မ်ားကုိဆုိလုိျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔အတူစြာ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္းဆုိသည္ မွာ ေနရာတခု (သုိ႔) ေဒသတစ္ခုအတြင္းတြင္ ဆယ္စုႏွစ္မွသည္ ရာစုႏွစ္အတြင္း ေျပာင္းလဲျဖစ္ ေပၚလာေသာ သဘာ၀ရာသီဥတုအေျခအေနကုိဆုိလုိျခင္းျဖစ္သည္။ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲျခင္းတြင္ သဘာဝအေလွ်ာက္ ေျပာင္းလဲလာျခင္းမွ်သာမဟုတ္ပဲ လူသားမ်ားလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေၾကာင့္ေျပာင္းလဲ ျဖစ္ေပၚလာေသာအရာမ်ားလဲပါ၀င္သည္။ စက္မွဳေတာ္လွန္ေရးေခတ္ (၁၈၅၀) ခုႏွစ္ မွစတင္၍ လူသားမ်ား ၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မွာ ကမၻာ့ေလထုကုိနည္းမ်ိဳးစုံျဖင့္ ညစ္ညမ္းေျပာင္းလဲ ေစခဲ့သည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ ကြ်ႏ္ုပ္တုိ႕သည္ေမာ္ေတာ္ကားမ်ား၊ေလယာဥ္ပ်ံမ်ား ႏွင့္ စက္မွဳလုပ္ငန္းၾကီး မ်ားစြာ ကိုထူေထာင္တည္ေဆာက္အသုံးျပဳေနၾကသည္။ ဤသို႕ျပဳလုပ္ေနသည့္အခ်က္သည္ပင္လွ်င္ ကြ်ႏ္ုပ္တုိ ့၏ ရာသီဥတုၾကီးကုိဆုိးက်ိဳးမ်ားသက္ေရာက္ေစသည္။ အျဖစ္အပ်က္မ်ားစြာ၌ တစ္ခုမွာ ေလထုတြင္းသို႕မွန္လံုအိမ္ဓာတ္ေငြ႕မ်ား(greenhouse gases) ထုတ္လြတ္ျခင္း၏ အက်ိဳးဆက္အျဖစ္ ကမၻာၾကီးပူေႏြးလာမွဳပင္ျဖစ္သည္။ ကြ်ႏု္ပ္တုိ ့ေနထုိင္ေသာ ကမၻာၾကီး ႏွင့္ ရာသီဥတုၾကီးသည္ ယခင္မေတြ႔ျမင္ဘူးေသာ ေနရာၾကီးအသြင္သုိ ့ ၾကီးမားစြာေျပာင္းလဲသြားႏုိင္ပါသည္။
"Climate", World Meteorological Organization, accessed 22 March 2011, http://www.wmo.int/youth/climate_en.html.
 
ရက္ဒ္ (REDD) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Tuesday, 22 March 2011 15:50
သစ္ေတာမ်ားရွင္းလင္းပစ္ျခင္းေၾကာင့္သစ္ေတာျပဳန္းတီးရျခင္း ႏွင့္ သစ္ပင္ၾကီးမ်ားခုတ္ထြင္ လုိက္ျခင္းမွ သစ္ေတာအရည္အေသြးအဆင့္နိမ့္က်သြားျခင္းေၾကာင့္ ကာဗြန္ဓာတ္ေငြ႕ ေလထုအတြင္းထုတ္လြတ္မႈမ်ားမွ ေလ်ာ့နည္းေစျခင္းကို ရက္ဒ္ (REDD) ဟုေခၚသည္၊ ရက္ဒ္အစီအစဥ္ (သို႕) ရက္ဒ္ပရိုဂရမ္ (REDD Program) ဆိုသည္မွာ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားအား မိမိတို႕ႏိုင္ငံအတြင္းရွိသစ္ေတာမ်ားအားထိန္သိမ္းထားျခင္းအတြက္ အတိုင္းအတာပမာဏ ၾကီးမားသည့္ေပးဆပ္ေငြ (payment) မ်ားကို ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံမ်ားမွေပးလာမည္ျဖစ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ယင္းေငြမ်ားအားေပးဆပ္ရာတြင္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓာတ္ေငြ႕မ်ားအား ေလထုအတြင္းသို႕ထုတ္လြင့္ ျခင္းအားကာကြယ္မႈျပဳႏိုင္သည့္ပမာဏ ႏွင့္ သစ္ေတာမွ ကာဗြန္ ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဓာတ္ေငြ႕ ပမာဏ မည္ေရႊ႕မည္မ်ွအားစုပ္ယူထားႏိုင္သည့္အေပၚတြင္ အေျခခံသည္။
AIPP and IWGIA, "Indigenous Peoples: Climate Change and REDD", accessed March 22, 2011, http://ccmin.aippnet.org/pdfs/Info-Poster_REDD.pdf
 
မိုးေလဝသႏွင့္ရာသီဥတု (Weather and Climate) Print E-mail
Education - ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေ၀ါဟာရမ်ား
Friday, 08 April 2011 10:02
လူေတြမိုးေလဝသႏွင့္ရာသီဥတုကို တစ္ခါတစ္ေလမွားေလ့ရွိတယ္။ မိုးေလဝသဆိုသည္မွာ အပူခ်ိန္၊မိုး၊ေလ စသည့္ေန႔တိုင္း (သို႕မဟုတ္)အခ်ိန္တိုင္း ေျပာင္းလဲေနသည့္ ေလထုဆိုင္ရာဝိေသသတစ္ခုျဖစ္ေပသည္။ တခ်ိဳ႕ေသာ သိပၸံပညာရွင္မ်ားကရာသီဥတုကို ပံုမွန္ေနရာေဒသတစ္ခု၏ အခ်ိန္ကာလတစ္ခုအတြင္း(အမ်ားအားျဖင့္္ႏွစ္၃၀ေက်ာ္ အတြင္း) တြင္ ေကာက္ယူထားေသာ ပ်မ္းမွ်မိုးေလဝသ အျဖစ္အဓိပၸါယ္သတ္မွတ္ေပသည္။
"Climate", World Meteorological Organization, accessed 22 March 2011, http://www.wmo.int/youth/climate_en.html.